“Coach” to słowo równie popularne jak niejasne. Dla jednych to samo, co “trener”, dla innych domorosły specjalista od wychodzenia ze strefy komfortu; jeszcze innych - szczególny pomysł na styl przywództwa. Uczestnicy programu The Art and Science of Coaching zwykle wiedzą o coachingu bardzo wiele już w chwili rozpoczęcia kursu; regularnie okazuje się jednak, że mają na ten temat bardzo różne wyobrażenia. Ten artykuł to próba zadbania o nieco większą jasność. Nie jest o definicji - tę możesz znaleźć np. na stronie ICF Polska. Może Ci jednak pomóc zrozumieć, na co możesz liczyć współpracując z coachem lub co będziesz robić, jeśli postanowisz podjąć się tej roli. Spróbuję też odróżnić coaching od innych form pracy z ludźmi, które bywają z nim często mylone.
Po pierwsze, coaching jest metodą wspierania ludzi w osiąganiu celów, które sobie wyznaczyli.
Coachowie są - albo powinni być - dobrymi słuchaczami, ale rozmowy z nimi służą temu, by określić, zaplanować i wprowadzić w życie potrzebne zmiany, a nie temu, by się wygadać. Coach to nie spowiednik czy “płatny przyjaciel”; różni się też od tych terapeutów, którzy postrzegają terapię przede wszystkim jako przestrzeń do swobodnego wyrażania siebie. Miarą skuteczności coachingu jest to, czy korzystające z niego osoby funkcjonują inaczej po, a nie w trakcie sesji.
Po drugie, wsparcie coacha polega raczej na przeprowadzaniu ludzi przez zmianę, niż mówienie, na czym ona ma polegać.
Główną formą pracy jest zadawanie pytań, a nie dawanie dobrych rad. Choć bez większego trudu można znaleźć coachów, którzy dzielą się własnymi spostrzeżeniami, interpretacjami czy informacją zwrotną, ich najważniejszym zadaniem jest stworzenie warunków, w których klient tworzy potrzebne mu rozwiązania samodzielnie.
To dlatego, że w coachingu pracujemy głównie nad zmianami, w których wyzwaniem jest coś innego niż brak technicznej wiedzy. Liderka, która chce zapoznać się z nową metodyką zarządzania jakością powinna wybrać się na szkolenie. Coach przyda się jej bardziej, gdy zechce zrezygnować z mikrozarządzania na rzecz większej koncentracji na strategii. Być może chodzi o zaufanie współpracownikom i pogodzenie się z ryzykiem błędu? Może o sposób rozumienia własnej roli? Może o zmianę dobrze wypracowanych nawyków? Nie wiemy tego z góry, więc nie proponujemy gotowych przepisów na sukces.
Po trzecie, coaching to relacja partnerska. Coachowie pracują z ludźmi zdrowymi psychicznie i ogólnie dobrze funkcjonującymi w swoim środowisku, pomagając im lepiej zdefiniować i wykorzystać to, co już mają.
Oznacza to, że obie strony relacji mają w niej porównywalny status - coach nie musi być dla swojego klienta wzorem życiowego sukcesu, nie jest od niego lepszy, mądrzejszy ani bardziej doświadczony. Może znać się na pewnych sprawach lepiej niż klient, ale relacja w której pozostają nie może być relacją mistrza z uczniem, a tym bardziej wyznawcą.
Ten element bywa wymieniany mimochodem, ale jest bardzo istotny. Jeśli wybierasz coacha, poszukaj kogoś kto jest profesjonalnie przygotowany i wzbudza w Tobie zaufanie, ale niekoniecznie kogoś, kto Ci imponuje - światło reflektora ma być na Tobie, a nie kimś, kto z Tobą pracuje. Jeśli zastanawiasz się, czy chcesz prowadzić coaching - pamiętaj, że nie jest to rola dla gwiazdorów. Sprawdzisz się w niej, jeśli nauczysz się schodzić na drugi plan i wydobywać potencjał z osoby, z którą rozmawiasz.
Na zakończenie: coaching to inny rodzaj profesjonalnej relacji. Jest różnica pomiędzy rolą coacha a stosowaniem narzędzi i umiejętności coachingowych w innych rolach.
Liderka odpowiada za wyznaczanie wspólnych celów, nawet jeśli włączy w ten proces cały zespół. Trener ma wiedzieć, czego uczy, nawet jeśli częścią procesu jest zadawanie pytań. Rodzic odpowiada za bezpieczeństwo dziecka, nawet gdy stara się zapewnić mu maksymalną autonomię. Decydując się na współpracę z coachem albo podejmując tę rolę zawieramy kontrakt innego typu - skupiony na jasno określonych celach, realizowany zgodnie z ustalonymi regułami i związany z innego typu odpowiedzialnością. Warto więc zachować szczególną ostrożność przy łączeniu ról lub całkowicie go unikać.
Maciej Świeży
